Navigate back to the homepage

Tôi Cần Học Cách Hành Văn

Thanh Doan
March 29th, 2018 · 6 min read

Tôi có một niềm tin rằng Con chữ thể hiện nếp người. Sau một thời gian tập viết với những gì tôi suy nghĩ, tôi nhận thấy mình hành văn có nhiều điểm chưa ổn trong vốn ngôn ngữ, mạch ý và cả sự trau chuốt ý tứ trong toàn bài viết. Vì vậy, tôi thấy mình cần bắt đầu học cách hành văn.

Ở dưới đây là một số từ khóa, ghi chép của tôi về cách thức cải thiện việc viết văn của mình.

Điều đầu tiên tôi nghĩ đến trong việc cải thiện cách viết hay hiểu rộng hơn là cải thiện cách sử dụng ngôn ngữ thì đều nên bắt đầu bằng việc có nhiều hơn những “đầu vào chất lượng”. Đầu vào thì nhiều, chất lượng thì còn tùy vào lựa chọn của bạn, nhưng tuyệt nhiên phải đưa vào thì mới bắt đầu có sự sàng lọc cho mình. Vậy thì, đầu tiên nên bắt đầu bằng việc:

Làm giàu vốn ngôn ngữ. Đọc thật nhiều sách với nhiều thể loại.

Vậy thì, làm sao để làm giàu vốn ngôn ngữ? Lấy một chuyên đơn cử khi các bạn học một thứ tiếng thứ hai sau tiếng mẹ đẻ của mình, đó là tiếng Anh. Tôi tin là dù bạn là một fan của các câu chuyện K-Drama với các Oppa hay với những tình cảm nhẹ nhàng của J-Drama hoặc những loại hình khác liên quan, thì khi bạn biết cả tiếng Anh vẫn là lợi thế rất riêng của bạn.

Nói về câu chuyện văn hóa và ngôn ngữ một chút nhé! Tôi nhớ những ngày đầu mà tôi bắt đầu nhận thức việc học tiếng Anh với tôi nó quan trọng như thế nào và lao vào học tập một cách nghiêm túc để thi Đại học thì những cái đầu tiên tôi được dặn dò học nhiều nhất là vocabulary (từ vựng) và idioms (thành ngữ); và kể cả khi bạn chẳng biết chút gì về ngữ pháp mà chỉ có hàng đống từ vựng và thành ngữ đấy thì bạn cũng đã có được 75% tổng số điểm khi bạn đi thi. Việc bạn có được 2 thứ này cũng đã giúp bạn có thể hiểu hầu hết các văn bản, câu nói thông dụng được sử dụng hằng này; điều này giúp bạn có hứng thú và đi sâu hơn vào việc tìm hiểu văn hóa của nơi sử dụng ngôn ngữ; và tất nhiên các ngôn ngữ khác cũng vậy.

Tôi biết nhiều bạn trẻ không hứng thú gì lắm với môn Lịch sử bởi những lý do mà tôi cũng đồng cảm, không cần nói ra cũng biết là gì. Tuy nhiên, Lịch sử được truyền dạy nếu đã không làm bạn hứng thú; vậy thì nếu bạn tự tìm đến lịch sử để thấy sự hứng thú thì như thế nào?

Chúng ta đổi chiều tiếp cận một chút nhé. Vì tôi tin với bất cứ điều gì khi bạn biết ngọn nguồn thì bạn cũng sẽ có cách tiếp cận thông minh, hợp lý và tiết kiệm thời gian hơn cho bạn rất nhiều. Nhưng tại sao tôi lại nhắc tới Lịch sử, nó có sự liên quan nào ở đây?

Như đã đề cập, khi bạn biết ngọn nguồn thì bạn sẽ có nhiều lựa chọn hơn cho mình. Ở tiếng Việt cũng như mọi loại ngôn ngữ khác; chúng ta có bề dày lịch sử tiếng Việt đủ phong phú và nhiều màu sắc; tôi từng có lần được nói chuyện với một bạn Giáo sinh ngành Ngữ văn, bạn Giáo sinh này khá là hứng thú với việc tìm hiểu cũng như nắm bắt quá trình hình thành ngôn ngữ và cách thức sử dụng ngôn ngữ trong nhiều trường hợp khác nhau. Tiếng Việt chúng ta có nhiều mẫu câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, truyện dân gian, thơ ca, câu đối… và với mỗi loại hình này đi kèm với những câu chuyện lịch sử, những tư tưởng và lối diễn đạt sâu sắc; quan trọng hơn nó đi liền với lối sống của người Việt Nam qua nhiều năm tháng; vì vậy nó không xa lạ mà rất gần gũi với đời sống.

Các bạn luôn thấy mình khó gần với các Phụ huynh và ông bà mình; và trường hợp ngược lại cũng có. Tôi thấy cũng chỉ là lựa chọn cách mở lòng và câu chuyện của hai bên đem lại cho nhau mà thôi. Tôi khá thoải mái trong việc giao tiếp với người lớn tuổi hơn mình, và khi tôi không thể giao tiếp tốt được với họ thì tôi tin lý do và khoảng cách thế hệ đang là rào cản; và để kéo gần và xóa bỏ rào cản thì chỉ có cách chúng ta tìm hiểu về họ và những thứ họ có; một trong hai người phải làm điều đó.

Bạn đã bao giờ từng nghe tới những câu nói kiểu như:

Nóng gì mà nóng quá thể, mồ hôi mẹ mồ hôi con thi nhau ra người.

hoặc như là:

Thôi cậu ơi, phép vua thua lệ làng, cậu cướp được thì cậu lấy nó về!

Tôi thích lắm, nghe vừa gần gũi, giản dị, mộc mạc, có vần có điệu mà thể hiện cái ý nó rất riêng. Những hình ảnh mới mẻ, phá cách và đôi khi có phần sâu sắc, ẩn dụ nữa. Bạn tìm hiểu sẽ thấy nhiều hơn, tôi chỉ lấy một vài ví dụ.

Vậy nên, khởi đầu tốt nên bắt đầu tìm hiểu về tiếng Việt và những gì liên quan. Một điều tôi học được là tích lũy về những động từ, tính từ và đặc biệt là những từ có thể tạo lập khía cảnh hình dung về cảm giác, về hình ảnh… Khi có nhiều vốn từ thì bạn sẽ có nhiều lựa chọn gọt dũa, chọn chữ hơn.

duythanhvn toi can hoc cach hanh van 180329 2

Còn về đọc sách thì tôi không cần phải nói lại lợi ích của nó nhỉ. Vì bạn có thể tìm thấy rất nhiều đầu sách, bài viết, báo chí và chuyên gia nói về lợi ích của việc bạn đọc sách và cách nào để bạn đọc sách, luyện nhìn chữ để bạn tiết kiệm thời gian đọc mà có thể nắm bắt được nhiều thông tin nhất có thể.

Với việc đọc sách tôi chỉ lưu ý rằng:
đọc để mình hiểu và hiểu cái mình đọc.

Quan trọng hơn là bạn phải hiểu lý do tại sao bạn đọc, bạn biết bạn đang đọc gì và có kế hoạch cho việc đọc sách cũng như hồi tưởng để biết mình đã học được điều gì từ những gì mình tiếp thu. Điều này rất quan trọng, nó quyết định sự thống nhất về mặt thông tin và mạch suy nghĩ của bạn khi bạn viết hay trình bày một điều gì đó.

Vậy nên, với việc đọc sách thì tôi có thói quen lên kế hoạch về những cuốn sách mình sẽ đọc, đặt thời gian đọc và giữ thói quen đọc mỗi ngày 20 trang sách; nếu như ngày hôm nay chưa đọc thì ngày mai đọc bù (40 trang). Sau khi đọc tôi sẽ làm bước hồi tưởng như trên và ghi lại những gì mình còn đọng lại cũng như là tóm tắt chúng. Điều này giúp tôi nhìn nhận được quá trình đọc và góc nhìn của mình ở thời điểm đó đang như thế nào. Sau một thời gian nhìn lại có thể cũng là cuốn sách, tác phẩm đó tôi sẽ có một góc nhìn khác trưởng thành hơn. Và quan trọng khi bạn đọc cũng đừng quên với những cuốn sách về văn học thì hãy để ý cách hành văn của tác giả nhé.

Và khi đã có 2 điều quan trọng này thì bắt tay vào viết thôi. Tôi nghĩ là trong quá trình đọc và tiếp nhận nhiều thông tin, chắc hẳn bạn cũng như tôi là đâu đó cách hành văn của bạn sẽ nhìn thấy giống giống một tác giả mà bạn thích những con chữ của họ. Điều đó không sao cả. Mọi khởi đầu giống giống đều là bước đệm để bạn có thể bắt đầu hình thành phong cách viết riêng thôi. Cứ viết thôi, cách để viết có thể hay hơn là viết mỗi ngày, cứ viết, miệt mài viết; nghiện viết và viết.

Có một vài điều để tăng khả năng thì tôi thấy tôi có khả năng quan sát, đánh giá cảm nhận một tác phẩm thì chưa hẳn tốt, tưởng tượng ở mức vừa phải. Bạn cũng có thể bắt đầu để ý nhiều hơn về cuộc sống, quan sát và viết bất cứ thứ gì bạn cảm nhận được, bạn thấy được, bạn học được; nói chung là mọi thứ làm bạn có con chữ thì bạn cứ việc viết. Cũng đừng quên trau dồi thêm cho mình nhiều hơn vốn ngôn ngữ và cách hành văn khác nhau để định hình phong cách cho mình, nền tảng tốt hơn càng lên cao sẽ tốt.

Một số điều tôi học được và tôi viết ra để hoàn thiện mình. Nếu bạn cũng có những điều muốn chia sẻ, góp ý cho tôi thì đừng ngại ghi ra nhé. Tôi sẽ ghi nhận mọi đóng góp từ bạn.

Bài viết này đã được đăng tải trên Medium của tôi.
https://medium.com/thanhdoan-lab/day05-toi-can-hoc-cach-hanh-van-785f78d21eb3

Thân mến,
Thanh Doan

More articles from Thanh Doan

Reading List, September

In this article, I take note some useful books, research papers, and articles that I read in September.

September 30th, 2019 · 1 min read

Reading List, June

In this article, I take note some useful books, research papers, and articles that I read in June.

June 30th, 2019 · 1 min read
© 2019 Thanh Doan
Link to $https://medium.com/@duythanhvnLink to $https://github.com/duythanhvnLink to $https://www.linkedin.com/in/duythanhvn/Link to $https://twitter.com/duythanheduLink to $https://www.instagram.com/thanhdoan.vn/